O Programie
Zasady i efekty realizacji Programu
Jakie instytucje nadzorują wdrażanie Programu w Polsce?
Kodeks Dobrych Praktyk
Jak przystąpić do Programu?

Ekologia, w szerokim filozoficznym sensie, to słowo podsumowujące pozytywne strategie życia, myślenia i działania. Era ekologiczna to nowy światopogląd, nowe wartości życia, nowa świadomość. Era ekologiczna to nade wszystko działanie - wymierne i obejmujące wszystkie istotne dziedziny życia w tym szerzenie przez podmioty gospodarcze edukacji ekologicznej jako realizacji założeń zrównoważonego rozwoju poprzez działania rozwijające w społeczeństwie umiejętności i zachowania niezbędne do zrozumienia wzajemnych relacji między człowiekiem, jego kulturą i środowiskiem naturalnym, ucząc tym samym odpowiedzialności za siebie i środowisko.
Krajowa branża chemiczna, jako jedna z pierwszych gałęzi gospodarki, bardzo szybko i wyrozumowany sposób przystąpiła do realizacji biznesu opierającego się na solidnych i wiarygodnych podstawach "zrównoważonego rozwoju", takich filarach jak:

• Efektywność ekonomiczna - ukierunkowana na zysk dla zbiorowości i uwzględniająca koszty społeczne i środowiskowe,
• Troska o środowisko - zakładająca obok ochrony naturalnych zasobów, systematyczne minimalizowanie oddziaływania na otoczenie oraz angażowanie się z szerzenie otwartości informacyjnej i edukacji ekologicznej poprzez realizacje takich programów jak Program "Odpowiedzialność i Troska".
• Równowaga społeczna - przejawiająca się aktywnymi działaniami w celu podnoszenia jakości życia społeczności lokalnej oraz współuczestnictwo w jej życiu kulturalnym i edukacyjnym.

Dzięki tak kreowanej i prowadzonej polityce branża chemiczna dąży do pogodzenia potrzeby osiągania satysfakcjonujących wyników ekonomicznych z głęboką troską o otoczenie społeczne i środowisko naturalne. W osiąganiu tych założeń ważki element stanowi realizacja międzynarodowego Program "Responsible Care", który od szeregu lat stał się wyrazem głębokiego, dobrowolnego zaangażowania światowej branży chemicznej w efektywne działania zapewniające realizację zasad ekoetyki, poprawę warunków pracy, wzrost bezpieczeństwa funkcjonowania instalacji wytwórczych oraz stały kontakt z otoczeniem.

Program narodził się w 1984 roku w Kanadzie, gdzie Kanadyjskie Stowarzyszenie Przemysłu Chemicznego postanowiło stworzyć system wspomagający działania firm chemicznych mające na celu zmniejszenie wielkości oddziaływania na środowisko naturalne, wzrost bezpieczeństwa stosowanych procesów wytwórczych oraz prewencyjne zarządzanie systemem ochrony zdrowia. Z Kanady poprzez USA Program zawędrował do Europy Zachodniej, gdzie centralnym ośrodkiem jego promocji i koordynacji została Europejska Rada Przemysłu Chemicznego (CEFIC) z siedzibą w Brukseli. Przygotowania do realizacji Programu w Polsce rozpoczęły się w 1992 r., kiedy to implementacja tego ruchu stała się jednym z warunków stowarzyszenia polskiego przemysłu chemicznego (PIPC) z federacją europejską.

Rok 2008 jest 16 rokiem funkcjonowania Programu "Odpowiedzialność i Troska" w Polsce . Pierwszymi spółkami które przystąpiły do Programu w Polsce były Zakłady Chemiczne Zachem S.A. oraz Zakłady Azotowe w Tarnowie Mościcach S.A., a po pierwszych 5 latach - w 1997 roku Program realizowało 9 przedsiębiorstw, a obecnie jego sygnatariuszami jest 37 firm.

Program "Odpowiedzialność i Troska", posiadając istotną rangę wśród systemów zarządzania środowiskowego, został w "Polityce ekologicznej Państwa" uznany za system, który odgrywa istotną rolę w kształtowaniu świadomości ekologicznej i współodpowiedzialności za stan środowiska wśród przedsiębiorców oraz sprzyjający rozwiązywaniu problemów środowiskowych z wykorzystaniem partnerskiego dialogu i współdziałania instytucji publicznych ze sferą biznesu.
W swej 15 letniej historii Program i firmy go realizujące uzyskały liczne tytuły i nagrody: "PrzyjaĽni środowisku" w kategorii Promotor Ekologii", "Złoty Orbital", kilkukrotnie nagrody Międzynarodowych Targów Ekologicznych POLEKO: "Super - Eko" i Acantuus aureus", czterokrotnie w kolejnych latach 2003, 2004, 2005 i 2006 Nagrody Prezesa Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w konkursie na najlepszą akcję edukacji ekologicznej prowadzoną na POLEKO, a z końcem 2006 roku Certyfikat uznania za działania edukacyjne promujące chemię przyjazną środowisku w ramach konkursu na Europejską Nagrodę Responsible Care CEFIC. Jednym z największych sukcesów jest zainicjowanie i stałe rozwijanie akcji edukacyjnej "Drzewko za butelkę".

W roku 2007 powstała nowa propozycja akcji edukacyjnej oparta na pomyśle Zakładów Azotowych Kędzierzyn S.A., a skierowana do pracowników firm chemicznych, dystrybucyjnych i recyklingowych skupionych w Programie "Odpowiedzialność i Troska". Ogólnopolski konkurs fotograficzny pn. "Złap zająca" ma na celu integrację środowiska branżowego i załóg pracowniczych we wspólnym celu, jakim jest ochrona środowiska, edukację poprzez poznanie świata zwierząt i świata roślin w ich ekosystemie oraz uwrażliwienie na potrzebę ochrony przyrody w jej codziennym życiu.

Najnowszy, realizowany od 2009 roku projekt, to Ekologiczna Akademia Umiejętności. Przedsięwzięcie skierowane jest do opiekunów przedszkolnych, nauczycieli przyrody oraz wychowawców klas placówek oświatowych. Sesje dydaktyczne i zajęcia terenowe dotyczą m.in. gospodarki odpadami czy zanieczyszczeniami powietrza. Jako pierwsze podjęły się realizacji tego projektu dwie firmy, spośród sygnatariuszy Programu „Odpowiedzialność i Troska”®: ANWIL Spółka Akcyjna wspólnie z Chemeko Spółka z o.o. oraz Zakłady Azotowe „Puławy” Spółka Akcyjna.

Zasady i efekty realizacji Programu

Każda z firm przystępująca do Programu przechodzi przez stosowaną procedurę obejmującą w szczególności: wypełnienie i podpisanie deklaracji, wypełnienie kwestionariusza samooceny zgodnego z wytycznych Ramowego Systemu Zarządzania RC, przyjęcie obowiązujących wytycznych i instrukcji realizacji Programu.(więcej szczegółów w bloku jak przystąpić do Programu) Realizatorzy programu rokrocznie deklarują realizację dobrowolnych działań na rzecz: ochrony środowiska, bezpieczeństwa prowadzonych procesów i ochrony zdrowia ludzkiego. Działania te przynoszą konkretne i wymierne korzyści czego odzwierciedleniem są poniższe zestawienia:

Ilość zadań zrealizowanych w ramach Programu "OiT" w latach 2004-2006


Poniesione nakłady [PLN] na realizację działań w ramach Programu "OiT" w latach 2004-2006

W 2006 roku miało miejsce ważne dla procesu realizacji Programu Responsible Care w Polsce wydarzenie. Prezes Polskiej Izby Przemysłu Chemicznego Wojciech Lubiewa - Wieleżyński przesłał na ręce Jose Maria Bach'a - Przewodniczącego Responsible Care, programu działającego przy Europejskiej Radzie Przemysłu Chemicznego CEFIC,Deklarację Poparcia dla Światowej Karty Responsible Care. Deklaracja Poparcia, podpisana przez Prezesa Polskiej Izby Przemysłu Chemicznego, była odpowiedzią na inicjatywę Międzynarodowej Rady Stowarzyszeń Chemicznych (ICCA) powstałą wiosną 2006 roku podczas obrad w Dubaju, a polegającą na wprowadzeniu Światowej Karty Responsible Care. Karta jest rodzajem dobrowolnej samoregulacji branży chemicznej, zmierzającej w kierunku poszanowania ochrony środowiska, zdrowia i bezpieczeństwa ludzi na całym świecie. Określa ona także możliwości sprostania wyzwaniom jakie niesie ze sobą zasada zrównoważonego rozwoju, a także właściwe zarządzanie chemikaliami. Zobowiązuje również do zwiększenia przejrzystości działań przemysłu chemicznego. Karta spotkała się z dużym uznaniem Sekretarza Generalnego ONZ Kofi Annan'a, który ocenił ją jako "inspirujący model dla innych branż w zakresie dobrowolnej samoregulacji". Poparcie dla zapisów Karty złożyło do tej pory kilkanaście Narodowych Stowarzyszeń Chemicznych.

W związku z podpisaniem przez PIPC Światowej Karty RC, w kwietniu 2007 roku zmianie uległy obowiązujące do tej pory Zasady Wiodące sformułowane i zatwierdzone przez Izbę. Obecnie firmy realizujące Program "OiT" zobowiązują się do:

• ciągłej poprawy wiedzy odnośnie środowiska naturalnego, zdrowia i bezpieczeństwa procesowego, poprawy w zakresie technologii, procesów oraz produktów w całym ich cyklu życia tak, aby unikać ich negatywnego wpływu na ludzi i środowisko
• efektywnego wykorzystania surowców i minimalizacji wytwarzanych odpadów
• raportowania otwarcie o własnej działalności, osiągnięciach jak również mankamentach
• słuchania, zaangażowania i współpracy z ludźmi, w celu zrozumienia ich obaw oraz oczekiwań.
• dalszej współpracy z urzędami oraz innymi organizacjami w zakresie tworzenia i wdrażania skutecznych regulacji prawnych i standardów, a następnie wypełniania tych obowiązków lub prowadzenie działań przekraczających ich zakres
• dostarczenia właściwej pomocy i rady w celu właściwego zarządzania chemikaliami przez wszystkich, którzy stosują i używają je w całym łańcuchu produkcyjnym.

Jakie instytucje nadzorują wdrażanie Programu w Polsce?

Bezpośredni nadzór nad realizacją Programu na szczeblu krajowym pełnią krajowe federacje lub stowarzyszenia przemysłu chemicznego. W Polsce bezpośredni nadzór nad realizacją Programu pełni Polska Izba Przemysłu Chemicznego, która promocje, wytyczanie kierunków działania oraz nadzór merytoryczny nad realizacją Programu powierzyła, uchwałą swego Zarządu, Kapitule Programu "Odpowiedzialność i Troska".